พระอารามหลวงชั้นตรีชนิดสามัญ เดิมเป็นวัดราษฎร์ สถานที่ตั้งอยู่ที่
แขวงวัดสามพระยา เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร
ชาวบ้านในละแวกนั้นบ้างก็เรียกชื่อวัดว่า วัดสัก หรือ วัดบางขุนพรหม สันนิษฐานว่า สร้างมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี ได้มีการก่อสร้างและบูรณปฏิสังขรณ์เสนาสนะ มาโดยลำดับ
ครั้นต่อมา ในรัชกาลที่ ๓ ได้มีพี่น้องร่วมบิดามารดา ประกอบด้วย พระยาราชภักดี (สิงห์ทอง) พระยาเทพอรชุน (ทองปาน) และพระยาราชวรานุกูล (ทองคำ)
รวมสามคนพี่น้อง ตามประวัติ บิดาท่านชื่อ มะทอเปิ้น อพยพมาจากรามัญประเทศ
แต่ มารดาท่านไม่ปรากฏนาม พี่น้องทั้งสาม ได้จัดสร้างวัดนี้ขึ้นใหม่
แล้วเสร็จจึงได้ทูลเกล้าฯ ถวายเป็นวัดหลวง พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว มอบพระราชทานนามวัดว่า ?วัดสามพระยา?
ทั้งนี้ วัดสามพระยา มีพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์อยู่ 2 องค์ คือ หลวงพ่อนั่ง และ หลวงพ่อนอน
ในสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2
ชาวบ้านเชื่อว่าด้วยบารมีและอภินิหารของหลวงพ่อนั่ง และหลวงพ่อนอน
ช่วยทำให้พื้นที่แถวนั้นรอดพ้นจากการโดนทิ้งระเบิด และอีกครั้งในปี
พ.ศ.2494 เกิดกบฏแมนฮัตตัน กองทัพอากาศ
สั่งทิ้งระเบิดเรือรบหลวงศรีอยุธยาที่ลอยลำอยู่หน้าวัด
แต่พลาดเป้าระเบิดที่เลยมาตกรอบบริเวณใกล้เคียงวัด ไม่ระเบิดเลยสักลูกเดียว
ทั้งนี้การปกครองอารามวัดสามพระยาที่เป็นมาด้วยดี ล้วนมาจากคุณูปการของ “พระพรหมดิลก”
ที่ได้ส่งเสริมและสนับสนุนการศึกษาพระปริยัติธรรม แผนกบาลี
ทําให้มีความเจริญรุดหน้า
มีผลงานเป็นที่ประจักษ์โดดเด่นทั้งในด้านการบริหารและด้านวิชาการ
สมบูรณ์ด้วยศีลาจารวัตร งดงามด้วยการครองตน เปี่ยมไปด้วยเมตตา
เป็นที่ยอมรับและเลื่อมใสศรัทธาแก่สาธุชน
สำหรับ หลวงพ่อพระนั่ง เป็นพระพุทธรูปปางป่าเลไลยก
อันศักดิ์สิทธิ์ประจำวัดสามพระยา แขวงบางขุนพรหม เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร
สร้างขึ้นเมื่อสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5
พระพุทธรูปปางนี้
มีพระพุทธลักษณะเป็นพระพุทธรูปในอิริยาบถประทับนั่งบัลลังก์
หย่อนพระบาททั้งสองทอดลงมาเหยียบบนพื้น พระพาหาทั้งสองประคองบาตร
ซึ่งจะแตกต่างกับพระพุทธรูปปางป่าเลไลยกที่สร้างกันโดยทั่วไป เพราะฉะนั้น
ชาวบ้านจึงเรียกว่า “หลวงพ่ออุ้มบาตร” บ้างก็มี
“พระพุทธรูปปางป่าเลไลยก”
เป็นพระประจำวันของคนที่เกิดวันพุธกลางคืน เป็นตัวแทนของความอุดมสมบูรณ์
มีคติความเชื่อว่า หากใครได้ไปกราบไหว้ขอพรให้มีเงินมีทองใช้
มีกินมีใช้ไปตลอด
เป็นสิริมงคลสำหรับผู้ที่เข้ามากราบไหว้นมัสการพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์แห่ง
วัดสามพระยาโดยแท้
“พระนอนปางโปรดอสุรินทราหู” พระพุทธรูปนอนองค์ใหญ่ให้เราได้กราบไหว้กันด้วย โดย ?หลวงพ่อนอน?
นั้น ประดิษฐานอยู่ที่ศาลาพระนอนเป็นพระพุทธรูปไสยาสน์ปางโปรดอสุรินทราหู
พระอิริยาบถนอนตะแคงขวา พระบาททั้งสองซ้อนทับเสมอกัน
พระหัตถ์ซ้ายแนบไปตามพระวรกาย พระหัตถ์ขวาตั้งขึ้นรับพระเศียรและมีพระเขนย
(หมอน) รองรับ
เมื่อกราบไหว้แล้วฉันรู้สึกสงบและสบายใจเพราะพระพักตร์ของท่านที่มีพระโอษฐ์
ยิ้มดูเปี่ยมสุข
